Ааспыт нэдиэлэҕэ Өлөөкө Күөл территориятыгар овцебык диэн кинигэҕэ эбэтэр куйаар нөҥүө эрэ көрбүт кыылбыт кэлэн, бөһүөлэк олохтоохторун бэркэ соһуппута, куттаабыта. Кыыл билигин даҕаны бөһүөлэктэн тэйэр санаата суох, ааспыт күннэргэ олох да бөһүөлэк иһинэн аргыый хаама сырытта.
Аан маҥнай овцебыгы атырдьах ыйын 11 күнүгэр бөһүөлэктэн 1,5 көстөөх тэйиэс «Санниковтар айааннара» диэн сиргэ сылдьарын көрбүттэрэ. Бу туһунан уопсастыбаннай кэрэспэ- дьиэммит Изабелла Ноговицына суруйан турар. Ол кэннэ кыыл бөһүөлэккэ чугаһаабытын туһунан истэммит, олохтоох дьаһалтаҕа уонна Айылҕа харыстабылын иниспиэксийэтигэр тахсан ылыллыбыт миэрэлэр тустарынан билсибиппит.
Ол курдук дьикти кыыл бастаан Ойбон күөлүнэн кырыылаан саһыл иитиллэ сылдьыбыт пиэрмэтигэр тиийбитэ. Бөһүөлэккэ чугаһаан, дьон баар сиригэр холкутук сылдыбыта. Ол эрэн кыыл сымнаҕас, холку майгытынан туох да кутталы оҥорботоҕо бэлиэтэммитэ.
Нэһилиэк олохтоох дьаһалтатын баһылыга Анна Николаевна Семенова кыылы бөһүөлэктэн тэйиччи Таалалаах диэки үүрбүттэрин туһунан кэпсээбитэ:
«Овцебык киһиэхэ кутталы оҥорбото. Кыһыл кинигэҕэ киирбит кыылы тыыппакка, бөһүөлэктэн тэйитэн үүрдүбүт. Тустаах уорганнарга тыллабыр биэрдибит», — диэбитэ.
Онтон тутатына СӨ Орто Халыматааҕы Айылҕа харыстабылын иниспиэксийэтин начаалынньыгар дислав Александрович Третьяковка тахсыбыппыт:
«Овцебык кыһыл кинигэҕэ киирбит, ураты харыстанар кыылынан буолар. Кини Аллайыаха эбэтэр Аллараа Халыма территорияларыттан ыстаадаттан тэйэн эбэтэр үүрүллэн тиийбит буолуон сөп. Чугаһынан ол сирдэртэн эрэ кэлиэн сөп. Эдэр атыыр кыыл эбит. Маннык кыыллар аһылыктаах эйгэлэрэ кэҥээн иһэр. Овцебыктары Саха сиригэр 1996 сыллаахха аҕалбыттара. Кэнники сылларга Аллайыахаҕа, онтон Уус Дьааҥыга үөскээбиттэрэ. Хаһыс эрэ сыллаахха Абый Кэбэргэнэтигэр соҕотох овцебык тиийэ сылдьыбыттааҕа», — диэн кэпсээбитэ.
Ол курдук кыылбыт үүрүллүбүтүн үрдүнэн, ыраатыахтааҕар төттөрүтүн, олох да бөһүөлэк иһигэр киирэн, уулусса устун хаама сылдьыбыт. Олбуордары кэрийбит. Сүөһүлэри кэйиэ, оҕолору куттуо, күрүөнү алдьатыа диэн олохтоохтору кэтэбилгэ сырытыннарда.
Олохтоох дьаһалта баһылыга Анна Семенова СӨ Ураты харыстанар сирдэр, пааркалар дириэксийэлэригэр тыллабыр биэрэн, суругунан эппиэт туппута. Дириэксийэ дириэктэрэ И.В.Попов илии баттааһыннаах эппиэт сурукка, овцебыгы кэлэн ситэн ылар кыах суоҕунан, кыылы кытта көрүстэххэ хайдах дьаһаныахха сөбүн туһунан мэктиэлээһиннэри уонна улахан көрүҥнээх тиэхиньикэнэн үүрэ сатыылларын сөбүн сүбэлээбиттэрэ. Кыыл арахпат, төттөрү кэлэр түгэнигэр, баар сирин ыйан туран хаартыскаҕа, видеоҕа түһэрэн ыыталларыгар көрдөспүттэр.
Овцебык — от, үүнээйи аһылыктаах, ыстааданан сылдьан ууһуур, адьырҕа сиэмэх кыыллар ахсааннарыгар киирбэт, ураты харыстанар кыыл буолар. Кини ыйааһына 360 киилэҕэ тэҥнэһиэн, 1 чааска 60 км. түргэнник сүүрүөн сөп эбит. Кыыл дьонноох, дьиэлээх сиргэ, түүлүүрүн саҕана тарбанар уонна тыалтан харыстанар сыаллаах чугаһыан сөп эбит. Кини улахан тыастан куттанар. Сыбаайбалыырын кэмигэр (атырдьах ыйа, балаҕан ыйа) ордук сэрэхтээх буолар эбит. Харыстанар куттанар түгэнигэр киһиэхэ, ыкка, дьиэ кыылыгар сэрэхтээх буолуон сөп. Саамай өстөөҕө бөрө буолан, ордук ыкка саба түһүөн сөп диэн этиллибит. Итиэннэ, буоларын курдук оҕолоох ийэ кыыл сэрэхтээх. Овцебык бултаммат, сокуона суох бултаабыт киһи 500 тыһ. тиийэ ыстырааптаныан, көҥүлэ быһыллыан, күһэлэҥ үлэҕэ ыытыллыан сөп.
Күн бүгүн овцебык бөһүөлэктэн тэйэн, кэлбит сирин хайысхатыгар барбыт. Онон кэлбит суолунан төннүө диэн эрэнэбит. Айылҕа дьикти көстүүтэ дьону бэркэ сэргэхситтэ, нэһилиэк үбүлүөйдээх сылыгар үйэлээх устуоруйаҕа киирдэ.
Ааптар: Саргылана Кокорина
Олохтоохтор хаартыскаҕа түһэриилэрэ